Eerste baan na studie vinden: waarom het lastig is en hoe je het slim aanpakt

Waarom is de eerste baan na studie lastig te vinden?

Na een paar uur vacatures scrollen begint het vaak te dagen: die eerste baan na studie vinden is toch iets minder rechttoe rechtaan dan je dacht. Dat ligt meestal niet aan jou. Het heeft vooral te maken met hoe de arbeidsmarkt voor starters in elkaar zit.

Veel vacatures vragen ervaring: Dit is misschien wel de bekendste frustratie onder starters. Je zoekt naar een junior functie, opent de vacature en ziet vervolgens: “2+ jaar werkervaring vereist.” Dat is lekker. Alleen moet iemand die eerste kans natuurlijk wel ergens krijgen.

In de praktijk betekent dit vaak dat organisaties iemand zoeken die nét geen starter meer is. Iemand die al een stage, bijbaan of eerste werkervaring heeft opgedaan. Daardoor voelt het soms alsof je in een soort kip-ei situatie zit.

Werkgevers zoeken een ‘perfecte match’: Veel vacatures hebben tegenwoordig een lijst aan eisen waar je bijna een tweede studie voor nodig hebt. Excel, Python, stakeholdermanagement, projectervaring, drie talen spreken en het liefst ook nog ervaring met vijf verschillende systemen.

Maar in werkelijkheid voldoet bijna niemand aan alle eisen uit een vacature. Werkgevers schrijven vaak hun ideale kandidaat op papier. Het goede nieuws: je hoeft daar dus niet volledig aan te voldoen om tóch een kans te maken.

Je hebt nog weinig beeld van hoe functies er echt uitzien: Tijdens je studie hoor je functietitels als data analist, beleidsmedewerker, consultant of projectmanager. Klinkt allemaal interessant, maar wat je op een gemiddelde werkdag daadwerkelijk doet? Dat blijft vaak een beetje vaag.

Daardoor kan het lastig zijn om te bepalen welke functies goed bij je passen. Pas wanneer je met mensen praat die in zo’n rol werken of wanneer je ergens begint, krijg je echt gevoel bij het werk.

De arbeidsmarkt is simpelweg groot: Tijdens je studie zit je in een vrij duidelijke structuur: vakken, semesters, tentamens. De arbeidsmarkt werkt anders. Ineens zijn er honderden functies, organisaties en richtingen waar je uit kunt kiezen.

En dat is eigenlijk meteen het goede nieuws. Want hoewel het zoeken naar je eerste baan soms overweldigend kan voelen, betekent het ook dat er veel meer mogelijkheden zijn dan je in eerste instantie denkt.

Hoe vind je je eerste baan na studie?

Nu je weet waarom die eerste baan na studie soms wat lastiger te vinden is, komt de volgende vraag: hoe pak je het dan wél slim aan?

De zoektocht naar je eerste baan draait niet alleen om vacatures vinden. Het gaat vooral om keuzes maken. Wat zoek je precies? Hoe flexibel wil je zijn? En waar wil je jezelf de komende jaren in ontwikkelen? Deze punten helpen je om gerichter te zoeken.

Bepaal hoe flexibel je wilt zijn

Voordat je gaat solliciteren, is het slim om na te denken over hoeveel flexibiliteit je wilt in je eerste baan. Sommige starters weten precies welke functie en sector ze in willen. In dat geval ligt een vaste startersfunctie vaak voor de hand.

Maar veel afgestudeerden weten nog niet precies welke richting het beste bij hen past. Dan kan het juist interessant zijn om verschillende rollen of organisaties te ontdekken. Bijvoorbeeld via een traineeship of detachering, waarbij je op verschillende posities ervaring opdoet en ondertussen leert wat goed bij je past.

Je eerste baan is tenslotte niet meteen je eindbestemming. Het is vooral een plek waar je ervaring opdoet en ontdekt waar je energie van krijgt.

Kijk niet alleen naar de functie, maar ook naar de bedrijfscultuur

Een functie kan op papier perfect lijken, maar als de cultuur van een organisatie niet bij je past, wordt het alsnog lastig.

Let daarom niet alleen op de inhoud van het werk, maar ook op hoe een organisatie werkt. Is het formeel of juist informeel? Wordt er veel samengewerkt of werk je vooral zelfstandig? En hoeveel ruimte is er om te leren en vragen te stellen?

Vooral in je eerste baan kan een omgeving waarin je begeleiding krijgt en fouten mag maken het verschil maken.

Gebruik meerdere manieren om vacatures te vinden

De meeste starters beginnen hun zoektocht op vacatureplatforms zoals LinkedIn of Indeed. Logisch, want daar staan veel vacatures.

Maar het is zelden de enige manier waarop mensen hun eerste baan vinden. Netwerken speelt vaak ook een rol. Denk aan studiegenoten, alumni, docenten of mensen die je kent via stages of bijbanen.

Daarnaast zijn er carrière-events, bedrijvendagen en traineeships waar organisaties specifiek op zoek zijn naar starters. Hoe meer manieren je gebruikt om kansen te ontdekken, hoe groter de kans dat je iets tegenkomt dat bij je past.

Wed niet op één paard

Het kan verleidelijk zijn om al je hoop op één vacature te zetten. Je hebt een goed gevoel bij de organisatie, het gesprek ging lekker en je ziet jezelf er al werken.

Maar in de praktijk is het slimmer om meerdere sollicitaties tegelijk te laten lopen. Niet omdat je overal per se wilt werken, maar omdat het je opties geeft. Bovendien helpt het om meer sollicitatiegesprekken te voeren. Hoe vaker je het doet, hoe makkelijker het wordt.

Vertaal je studie naar praktische vaardigheden

Veel starters kijken naar hun cv en denken: ik heb alleen mijn studie. Maar in werkelijkheid heb je vaak al meer ervaring dan je denkt.

Denk aan projecten, stages, groepsopdrachten of bijbanen. Misschien heb je onderzoek gedaan, presentaties gegeven, met data gewerkt of een project georganiseerd. Dat zijn allemaal vaardigheden waar werkgevers naar kijken.

Het helpt dus om je studie niet alleen als diploma te zien, maar als een verzameling praktische ervaringen die je kunt meenemen naar een baan.

Zorg dat je goed voorbereid bent

Een goede voorbereiding maakt vaak meer verschil dan je denkt. Verdiep je in het bedrijf, kijk naar de functie en bedenk welke vragen je zelf wilt stellen.

Hetzelfde geldt voor je cv en motivatie. Zorg dat ze duidelijk laten zien wat je hebt gedaan tijdens je studie, stages of bijbanen. Als je hier meer over wilt weten, hebben we daar ook aparte blogs over geschreven.

Kijk ook naar traineeships of startersprogramma’s

Voor veel afgestudeerden is een traineeship een goede manier om hun carrière te starten. In plaats van meteen vast te zitten aan één specifieke functie, krijg je de kans om ervaring op te doen, nieuwe vaardigheden te ontwikkelen en beter te ontdekken waar je goed in bent.

Vaak werk je bij verschillende organisaties of projecten en krijg je daarnaast trainingen en begeleiding. Dat maakt een traineeship voor veel starters een laagdrempelige manier om de arbeidsmarkt te verkennen en tegelijkertijd werkervaring op te bouwen.

En vooral: geef niet te snel op

Misschien wel de belangrijkste tip: verwacht niet dat het meteen lukt. De meeste starters krijgen meerdere afwijzingen voordat ze hun eerste baan vinden. Dat hoort er gewoon bij.

Zie elke sollicitatie daarom ook als oefening. Je leert hoe gesprekken gaan, wat werkgevers belangrijk vinden en hoe je jezelf beter kunt presenteren. En uiteindelijk komt dat moment vanzelf: dat telefoontje of mailtje waarin staat dat ze graag met je verder willen.

Waar zoeken starters het beste naar hun eerste baan?

Je eerste baan na studie vind je meestal niet via één plek. De meeste starters combineren meerdere manieren om vacatures en kansen te ontdekken.

De meest gebruikte plekken zijn:

• Vacatureplatforms: Platforms zoals LinkedIn, Indeed, Glassdoor en Intermediair geven een goed overzicht van startersfuncties. Je ziet snel welke functies er zijn en welke vaardigheden vaak gevraagd worden.
• Je netwerk: Praat met studiegenoten, alumni, docenten of mensen die je kent via stages of bijbanen. Veel starters horen via hun netwerk eerder over vacatures of interessante organisaties.
• Carrière-events en bedrijvendagen: Op carrière-events, inhousedagen en bedrijvendagen kun je direct kennismaken met organisaties en recruiters. Zo krijg je sneller een beeld van bedrijven waar je misschien wilt werken.
• Traineeships en startersprogramma’s: Traineeships zijn speciaal bedoeld voor starters. Je doet werkervaring op, krijgt begeleiding en ontdekt welke richting binnen je vakgebied het beste bij je past.

Door verschillende kanalen te combineren vergroot je de kans dat je interessante mogelijkheden tegenkomt.

Start je carrière met een sterke eerste stap

Je eerste baan na studie vinden kan soms voelen als een zoektocht zonder duidelijke route. Je scrollt door vacatures, stuurt een paar sollicitaties en vraagt je af of je het wel goed aanpakt. Dat hoort er (helaas) allemaal een beetje bij.

Het belangrijkste om te onthouden: je eerste baan hoeft niet meteen dé baan te zijn. Het is vooral een plek waar je ervaring opdoet, nieuwe dingen leert en ontdekt wat goed bij je past.

Blijf dus nieuwsgierig, praat met mensen, probeer vooral dingen uit en laat je niet ontmoedigen als het niet meteen lukt! Wil je werkervaring opdoen, jezelf ontwikkelen en tegelijk ontdekken welke richting bij je past? Dan kan een traineeship een manier zijn om je carrière op gang te brengen.