Wat doe je na afstuderen? 8 dingen die je nu al kunt doen

Het kan soms voelen alsof je er nog niet helemaal klaar voor bent. Alsof er nog werk aan de winkel is voordat je echt comfortabel kunt starten met het werkende leven. Vaak zijn er een paar zaken waar je even goed naar moet kijken voordat je daadwerkelijk op de sollicitatieknop klikt zodat je kans op slagen vergroot. Hier krijg je een selectie van een aantal zaken waar je nu al aan kunt werken, ook als je nog niet bent afgestudeerd, om met een voorsprong te beginnen.

1. Bepaal wat belangrijk is voor je

Voordat je lukraak vacatures opent, is het slim om eerst wat richting aan te brengen. Zoeken zonder richting kan al snel voelen alsof je in de supermarkt staat zonder boodschappenlijstje. Alles lijkt een optie, en daardoor kies je uiteindelijk niks. Of ongezonde troep.

Stel jezelf bijvoorbeeld deze vragen:

• Welk vakgebied vind ik interessant?
• Wil ik vooral veel leren en ontwikkelen, of wil ik direct in het diepe?
• Welke taken geven mij energie?
• Welke taken wil ik liever vermijden?
• Zijn er branches die mij aanspreken?
• Ligt overheid mij meer of het bedrijfsleven?
• Hoe belangrijk vind ik het om maatschappelijk bij te dragen?

Je hoeft niet overal direct een strak antwoord op te hebben. Het helpt al als je weet welke kant ongeveer logisch voelt, dat kan zelfs iets zijn wat anders is dan je studie. Dan kun je vacatures beter filteren en voorkom je dat je solliciteert op functies die eigenlijk totaal niet passen.

2. Maak je cv in orde

Je cv is vaak het eerste moment waarop een werkgever of recruiter jou beoordeelt. Niet omdat een cv alles zegt, maar omdat het snel moet laten zien waarom jij relevant bent voor de functie.

Zeker als starter denk je misschien dat je nog weinig ervaring hebt. Toch heb je vaak meer te vertellen dan je denkt. Denk aan stages, studieprojecten, bijbanen, commissiewerk, vrijwilligerswerk of je scriptie.

Let vooral hierop:

• Zet relevante projecten, stages, bijbanen en commissiewerk concreet neer
• Beschrijf niet alleen wat je deed, maar ook wat het opleverde
• Vertaal studie-ervaring naar werkvaardigheden
• Maak je profieltekst specifiek
• Houd het overzichtelijk en scanbaar
• Gebruik woorden die aansluiten op de vacature, ook omdat cv’s soms eerst door systemen worden gelezen

Het is beter om concreet te laten zien wat jouw ervaring in de praktijk heeft opgeleverd. Zeg dus niet:

“Ik heb tijdens mijn studie veel samengewerkt.”

Maar:

“Tijdens mijn afstudeerproject werkte ik met vier studenten aan een marktonderzoek. Ik analyseerde onderzoeksresultaten, presenteerde conclusies en vertaalde deze naar concrete aanbevelingen.”

Dat zegt veel meer over wat je kunt. Voor een uitgebreide uitleg, check je deze blog.

3. Maak je LinkedIn-profiel in orde

In het verlengde van je cv, zit je LinkedIn profiel. Veel recruiters kijken nadat ze je cv hebben bekeken ook naar je LinkedIn profiel. Sterker nog, veel recruiters zoeken voornamelijk op LinkedIn. Zeker als je actief zoekt naar je eerste baan, is het zonde als je profiel half ingevuld is waardoor recruiters jou overslaan. Zorg in ieder geval voor:

• Een goede profielfoto
• Een duidelijke headline
• Een korte info-sectie waarin staat wie je bent en wat je zoektEen concrete beschrijving van je studie, stage en projecten
• Connecties met recruiters, oud-studiegenoten en mensen uit je gewenste vakgebied

Vaak helpt het ook om zelf een oproep te doen door een bericht te schrijven. Maak hierin duidelijk wat je hebt gedaan en wat je zoekt, er zijn vaak verrassend veel mensen in je netwerk die je misschien kunnen helpen. Maak daar ook zeker gebruik van.

4. Maak een overzicht van relevante vacatureplatforms

Veel starters zoeken vooral via Google of LinkedIn. Dat is prima, maar niet altijd genoeg. Sommige interessante startersfuncties, traineeships of junior rollen staan juist op specifieke vacatureplatforms, werken-bij-sites of nicheplatforms binnen een bepaald vakgebied.

Maak daarom een overzicht van plekken die voor jou relevant zijn. Denk aan:

• LinkedIn Jobs
• Indeed
• Glassdoor
• Nationale Vacaturebank
• Magnet.me
• Intermediair
• Werken-bij-sites van organisaties die je interessant vindt
• Websites van detacheerders of traineeshipaanbieders
• Vacaturepagina’s van gemeenten, ministeries of publieke organisaties als je richting overheid zoekt

Check deze platforms regelmatig, bijvoorbeeld twee of drie vaste momenten per week. Dan blijf je beter op de hoogte en reageer je sneller op functies die goed passen.

Wees ook niet bang een open sollicitatie te doen bij organisaties waar je graag wilt werken. Het getuigt vaak van lef en oprechte interesse wanneer je een open sollicitatie met motivatie opstuurt, en het valt vaak ook meer op dan een zoveelste reactie op een openstaande vacature. Niet geschoten is altijd mis.

5. Leer vacatures lezen

Vacatures lijken al gauw buiten je bereik. Ze zijn immers geschreven voor een ‘perfecte’ kandidaat. Zeker als je net afgestudeerd bent en bij een junior functie alsnog een wensenlijst ziet waar zelfs een doorgewinterde professional even van moet knipperen.

Daarom is het belangrijk om vacatures goed te leren lezen. Let hierop:

• “0 tot 2 jaar ervaring” betekent vaak dat de functie starterproof is
• Je hoeft niet 100% van de eisen af te vinken, soft skills kun je altijd ontwikkelen
• Kijk vooral naar de taken, niet alleen naar de functietitel
• Let op ontwikkelmogelijkheden
• Zoek naar signalen als junior, traineeship, begeleiding, coaching, opleiding en doorgroeien
• Maak onderscheid tussen harde eisen en wensen

Zo’n vacature is geschreven met een ideale kandidaat in gedachte, het is dus eerder een schets van de kandidaat die een organisatie hoopt te vinden. Als jij een groot deel herkent en gemotiveerd bent om de rest te leren, kan solliciteren nog steeds logisch zijn.

6. Maak een sollicitatieplanning

Solliciteren werkt beter als je er ritme in brengt. Niet per se door elke dag tien sollicitaties te versturen, maar door structureel met je zoektocht bezig te zijn.

Een simpele planning kan al helpen:

• Maandag: vacatures zoeken en opslaan
• Dinsdag: twee sollicitaties voorbereiden
• Woensdag: LinkedIn-profiel verbeteren of mensen benaderen
• Donderdag: motivatiebrief aanscherpen
• Vrijdag: sollicitaties opvolgen en overzicht bijwerken

Maak ook een overzicht waarin je een aantal zaken bijhoudt, bijvoorbeeld in Excel:

• Waar je hebt gesolliciteerd
• Of er is gereageerd
• In welke fase van het proces je zit
• Welke versie van je cv of brief je hebt gebruikt
• Of je al reactie hebt gehad
• Welke feedback je eventueel kreeg

Zonder overzicht voelt solliciteren al snel alsof je maar wat doet. Met overzicht zie je voortgang, ook als je nog geen baan hebt. Dat is mentaal belangrijker dan veel mensen toegeven.

7. Leer jezelf verkopen en oefen je gesprekken

Veel starters lopen niet vast omdat ze niets te bieden hebben, maar omdat ze nog niet goed kunnen uitleggen wat ze te bieden hebben. Je hebt misschien relevante projecten gedaan, een interessante stage gelopen of veel geleerd tijdens je bijbaan, maar in een sollicitatiegesprek moet je dat wel concreet kunnen maken. Gelukkig kun je solliciteren ook oefenen, en hoe vaker je het doet hoe beter het zal gaan.

Daarom is het slim om vooraf na te denken over een aantal dingen:

• Waarom spreekt dit vakgebied je aan?
• Waarom past deze organisatie of rol bij jou?
• Wat wil je de komende 1 tot 2 jaar leren?

Een goed antwoord begint vaak bij een concreet voorbeeld. Denk aan een project, stage, scriptie, bijbaan of groepsopdracht waarin je merkte waar je energie van kreeg.

Bijvoorbeeld:

Tijdens mijn studie merkte ik dat ik energie krijg van analyseren en structuur aanbrengen. Dat zag ik vooral terug tijdens mijn afstudeerproject, waarin ik onderzoeksresultaten vertaalde naar concrete aanbevelingen. Daarom zoek ik nu een startersfunctie waarin ik mijn analytische vaardigheden verder kan ontwikkelen in de praktijk.

Dat zegt meer dan: “Ik ben net afgestudeerd en zoek iets leuks.”

Oefen dit soort antwoorden ook hardop. In je hoofd klinkt je verhaal vaak logisch, maar pas als je het uitspreekt merk je of het te lang, te vaag of te algemeen is. Oefen met iemand die durft door te vragen, zoals een vriend, familielid, oud-studiegenoot of mentor. Je kunt ook AI gebruiken om voorbeeldvragen te oefenen of om je antwoorden scherper te maken.

Bereid daarnaast een paar voorbeelden voor volgens de STAR-methode:

• Situatie: wat was er aan de hand?
• Taak: wat was jouw rol?
• Actie: wat heb jij gedaan?
• Resultaat: wat leverde het op?

Kies voorbeelden waarin je laat zien hoe je samenwerkt, initiatief neemt, feedback verwerkt, problemen oplost of met druk omgaat. Juist als starter hoef je nog niet alles te kunnen. Werkgevers willen vooral zien dat je kunt leren, reflecteren en helder kunt uitleggen waarom deze stap bij je past.

8. Blijf doorzetten, ook als het niet meteen lukt

Als je dan een functie hebt gevonden die je leuk lijkt en je hebt gesolliciteerd, komt er natuurlijk een tijd dat je moet wachten tot je op gesprek wordt gevraagd. Mocht je het nou niet worden voor- of nadat je bent uitgenodigd voor een gesprek bij de baan die je super graag wilde, laat je niet demotiveren! Je concurreert tenslotte ook met anderen die misschien al 1 of 2 jaar ervaring hebben.

Geef niet op en blijf proberen, ga daarom bij elke sollicitatie er opnieuw in met de gedachte dat het de eerste is die je doet. Zie elke sollicitatie als een nieuwe kans om een baan te krijgen.

Als je bij de pakken neer gaat zitten is de kans ook groter dat dat opvalt en je weer teleurgesteld wordt. De kansen zijn nou eenmaal bijna nooit in je voordeel! Kop op en met opgeheven hoofd door naar de volgende kans om ergens aan de slag te mogen gaan.

Eerste stap als trainee?

Je eerste baan na je studie vinden hoeft geen chaos te zijn. Hoe scherper je weet wat je zoekt, hoe beter je jezelf presenteert en hoe bewuster je sollicitatiegesprekken ingaat, hoe groter de kans dat je sneller een passende start maakt.

Je hoeft nog niet alles te weten. Je hoeft ook niet meteen je droombaan te vinden. Het belangrijkste is dat je in beweging komt met een plan dat beter is dan “ik kijk wel even wat er langskomt”.